Coraz więcej nauczycieli i specjalistów pyta:
„Czy joga dla dzieci naprawdę wpisuje się w podstawę programową?”
Odpowiedź brzmi: tak – i to dosłownie.
Joga nie jest tylko formą ruchu czy chwilą wyciszenia. To narzędzie wspierające rozwój fizyczny, emocjonalny i społeczny dzieci. Co więcej, wprost realizuje wymagania opisane w podstawie programowej wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej.
A jeżeli już teraz odkrywasz pozytywny wpływ praktyki z dziećmi i poszukujesz kolejnych inspiracji do zajęć, koniecznie zapoznaj się ze Skarbcem jogi dla dzieci. To platforma subskrypcyjne z wszystkim, czego potrzeba do prowadzenia ciekawych i rozwijających zajęć.
Joga a podstawa programowa – czyli o co chodzi?
Podstawa programowa określa cele wychowania i nauczania, które mają wspierać harmonijny rozwój dziecka: jego ciało, emocje, relacje, poznanie i komunikację.
Każdy z tych obszarów można skutecznie rozwijać poprzez jogę. Jedyny warunek, to to, że prowadzona jest w sposób dostosowany do wieku i potrzeb dzieci: z humorem, metaforą i przestrzenią na emocje.
Jak joga wspiera realizację podstawy programowej?
Poniższe zestawienie pokazuje konkretne punkty z rozporządzenia MEN (Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm. 2024) oraz przykłady, jak joga wspiera ich realizację w praktyce przedszkolnej i szkolnej.
Wychowanie przedszkolne
| Obszar edukacji | Punkty podstawy programowej | Jak joga wspiera realizację |
|---|---|---|
| Rozwój fizyczny | Dziecko: 4) komunikuje potrzebę ruchu, odpoczynku itp.; 5) uczestniczy w zabawach ruchowych 8) wykonuje podstawowe ćwiczenia kształtujące nawyk utrzymania prawidłowej postawy ciała; 9) wykazuje sprawność ciała i koordynację w stopniu pozwalającym na rozpoczęcie systematycznej nauki czynności złożonych, takich jak czytanie i pisanie. | Asany rozwijają motorykę, równowagę i świadomość ciała. Joga kształtuje zdrowe nawyki ruchowe bez presji rywalizacji. Relaksacje uczą świadomego odpoczynku, a praca z ciałem – bezpieczeństwa w ruchu. |
| Rozwój emocjonalny | 1) rozpoznaje i nazywa podstawowe emocje, próbuje radzić sobie z ich przeżywaniem; 2) szanuje emocje swoje i innych osób; 3) przeżywa emocje w sposób umożliwiający mu adaptację w nowym otoczeniu, 4) przedstawia swoje emocje i uczucia, używając charakterystycznych dla dziecka form wyrazu; 6) rozróżnia emocje i uczucia przyjemne i nieprzyjemne, ma świadomość, że odczuwają i przeżywają je wszyscy ludzie; 7) szuka wsparcia w sytuacjach trudnych dla niego emocjonalnie; wdraża swoje własne strategie, wspierane przez osoby dorosłe lub rówieśników; 8) zauważa, że nie wszystkie przeżywane emocje i uczucia mogą być podstawą do podejmowania natychmiastowego działania, panuje nad nieprzyjemną emocją, np. podczas czekania na własną kolej w zabawie lub innej sytuacji; 9) wczuwa się w emocje i uczucia osób z najbliższego otoczenia; | Ćwiczenia oddechowe i relaksacje uczą rozpoznawania emocji, regulacji napięcia i powrotu do równowagi. Pomagają identyfikować własne przeżycia i potrzeby. |
| Rozwój społeczny | 1) przejawia poczucie własnej wartości jako osoby, wyraża szacunek wobec innych osób i przestrzegając tych wartości, nawiązuje relacje rówieśnicze; 5) ocenia swoje zachowanie w kontekście podjętych czynności i zadań oraz przyjętych norm grupowych; przyjmuje, respektuje i tworzy zasady zabawy w grupie, współdziała z dziećmi w zabawie, pracach użytecznych, podczas odpoczynku; 8) obdarza uwagą inne dzieci i osoby dorosłe; 9) komunikuje się z dziećmi i osobami dorosłymi, wykorzystując komunikaty werbalne i pozawerbalne; wyraża swoje oczekiwania społeczne wobec innego dziecka, grupy. | Wspólna praktyka uczy empatii, współpracy i komunikacji bez przemocy. Uczy uważności na siebie i innych oraz dostrzegania potrzeb. |
| Rozwój poznawczy | 1) wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą komunikatów pozawerbalnych: tańca, intencjonalnego ruchu, gestów, impresji plastycznych, technicznych, teatralnych, mimicznych, konstrukcji i modeli z tworzyw i materiału naturalnego; 11) wyraża ekspresję twórczą podczas czynności konstrukcyjnych i zabawy, zagospodarowuje przestrzeń, nadając znaczenie umieszczonym w niej przedmiotom, określa ich położenie, liczbę, kształt, wielkość, ciężar, porównuje przedmioty w swoim otoczeniu z uwagi na wybraną cechę; | Joga rozwija koncentrację, uważność i twórcze myślenie. |
Obszary z podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej (klasy I–III)
| Obszar edukacji | Punkty podstawy programowej | Jak joga wspiera realizację |
|---|---|---|
| Rozwój fizyczny | Uczeń osiąga: 1) sprawności motoryczne i sensoryczne tworzące umiejętność skutecznego działania i komunikacji; 2) świadomość zdrowotną w zakresie higieny, pielęgnacji ciała, odżywiania się i trybu życia; 3) umiejętność wykorzystania własnej aktywności ruchowej w różnych sferach działalności człowieka: zdrowotnej, sportowej, obronnej, rekreacyjnej i artystycznej; 4) umiejętność respektowania przepisów gier, zabaw zespołowych i przepisów poruszania się w miejscach publicznych; 5) umiejętność organizacji bezpiecznych zabaw i gier ruchowych | Dzieci uczą się uważnego ruchu, rozpoznawania granic i zasad bezpieczeństwa. Przekonują się do zdrowego stylu życia i troski o swoje samopoczucie. |
| Rozwój emocjonalny | 1) umiejętność rozpoznawania i rozumienia swoich emocji i uczuć oraz nazywania ich; 2) umiejętność rozpoznawania, rozumienia i nazywania emocji oraz uczuć innych osób; potrzebę tworzenia relacji; 3) umiejętność przedstawiania swych emocji i uczuć przy pomocy prostej wypowiedzi ustnej lub pisemnej, różnorodnych artystycznych form wyrazu; 4) świadomość przeżywanych emocji i umiejętność panowania nad nimi oraz wyrażania ich w sposób umożliwiający współdziałanie w grupie oraz adaptację w nowej grupie; 6) umiejętność uświadamiania sobie uczuć przeżywanych przez inne osoby z jednoczesną próbą zrozumienia, dlaczego one występują, a także różnicowania form ich wyrażania w zależności od wieku; | Joga wspiera dobrostan psychiczny, uczy samoregulacji i dbania o równowagę między działaniem a odpoczynkiem. Ćwiczenia uważności uwrażliwiają na przeżywane emocje i dostarczają narzędzi do radzenia sobie z nimi. |
| Rozwój społeczny | 2) umiejętność nazywania poznanych wartości, oceny postępowania innych ludzi, odwoływania się w ocenie do przyjętych zasad i wartości; 3) potrzebę i umiejętność identyfikowania się z grupami społecznymi, które dziecko reprezentuje, nazywania tych grup i ich charakterystycznych cech; 4) umiejętność przyjmowania konsekwencji swojego postępowania; 5) umiejętność tworzenia relacji, współdziałania, współpracy oraz samodzielnej organizacji pracy w małych grupach, w tym organizacji pracy przy wykorzystaniu technologii; 6) umiejętność samodzielnego wyrażania swoich oczekiwań i potrzeb społecznych; 7) umiejętność obdarzania szacunkiem koleżanek, kolegów i osoby dorosłe, w tym starsze oraz okazywania go za pomocą prostych form wyrazu oraz stosownego zachowania; 8) umiejętność samodzielnej organizacji czasu przeznaczonego na odpoczynek indywidualny i w grupie; | Wspólne ćwiczenia jogowe rozwijają empatię, szacunek i komunikację bez przemocy. Dzieci otwierają się na życzliwość wobec siebie i innych, odkrywają zasady udanej współpracy i budowania konstruktywnych relacji. |
| Rozwój poznawczy | 1) potrzebę i umiejętność samodzielnego, refleksyjnego, logicznego, krytycznego i twórczego myślenia; 6) umiejętność stawiania pytań, dostrzegania problemów, zbierania informacji potrzebnych do ich rozwiązania, planowania i organizacji działania, a także rozwiązywania problemów; 12) umiejętność samodzielnej eksploracji świata, rozwiązywania problemów i stosowania nabytych umiejętności w nowych sytuacjach życiowych. | Praktyka wspiera rozwój koncentracji, które niezbędna jest do zdobywania wiedzy i nabywania nowych umiejętności. |
To niesamowite, że aktywności, na których opiera się joga dla dzieci, mają wpływ na tak wiele punktów określonych przez podstawę programową… Aż żal nie korzystać z jej wyjątkowego, holistycznego wsparcia.
Co dzięki temu zyskują dzieci?
Podsumowując, dzięki praktyce jogi dzieci rozwijają szereg istotnych umiejętności oraz budują odporność psychiczną:
- sprawność, równowagę i świadomość ciała,
- uczą się rozpoznawać i regulować emocje,
- wzmacniają koncentrację i odporność emocjonalną,
- budują relacje oparte na empatii i współpracy,
- poznają sposoby radzenia sobie ze stresem i napięciem.
Więcej o jej pozytywnym wpływie na dziecięcy rozwój oraz możliwość wspierania specjalistycznych terapii przeczytasz we wcześniejszych artykułach na blogu.
Co dzięki temu zyskują nauczyciele i cała placówka?
- realizuje podstawę programową w sposób nowoczesny i atrakcyjny,
- wspiera rozwój społeczno-emocjonalny dzieci (zgodnie z kierunkiem MEN 2024–2025),
- może wpisać jogę do planu pracy przedszkola lub szkolnej innowacji pedagogicznej,
- wzmacnia dobrostan dzieci i dorosłych, tworząc spokojniejszą atmosferę w grupie.
Wnioski nasuwają się same!
Joga to nie „dodatkowa zabawa”, lecz pełnoprawne narzędzie edukacyjne, które realizuje literalne zapisy podstawy programowej. Wprowadza równowagę tam, gdzie dzieci jej najbardziej potrzebują — w ciele, emocjach i relacjach.
👉 Chcesz wprowadzić jogę do codziennych zajęć w przedszkolu lub szkole? A może poszukujesz nowych inspiracji lub chcesz wznieść swoje działania na wyższy poziom?
Zajrzyj do Skarbca Jogi dla Dzieci – jedynego takiego miejsca w polskim Internecie. Zajdziesz tam gotowe scenariusze, karty i relaksacje, które pomogą Ci realizować podstawę programową w sposób, który dzieci naprawdę pokochają. Czekają tam na Ciebie także szkolenia tematyczne, a także wsparcie społeczności i moje.
Tylko do 21 października możesz dołączyć w cenie promocyjnej i już od jutra dzielić się jogą ze swoimi wychowankami!
